Wat is een Levenscyclusanalyse (LCA)?
Een Levenscyclusanalyse (LCA) is een gestandaardiseerde methode voor het berekenen van de milieu-impact van een product of dienst gedurende de gehele levenscyclus.
Een LCA kijkt naar de input en output in elke fase van de levenscyclus en vertaalt deze naar potentiële milieueffecten. De resultaten worden vervolgens ingedeeld in verschillende impactcategorieën. LCA-studies vormen de basis voor het berekenen van CO2-voetafdrukken, Milieuproductverklaringen (EPD) en Product-milieuvoetafdrukken (PEF).
This page provides an overview of the process of producing an LCA, including details of current standards applicable to LCA studies and support offered by Ecomatters.
Waarom een LCA uitvoeren?
Consumenten en overheden vinden het steeds belangrijker dat bedrijven aandacht besteden aan efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen en aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hierdoor loont het voor bedrijven om de milieu-impact van hun producten en diensten te meten en te communiceren.
Een LCA is hét hulpmiddel om zogenaamde “hotspots” binnen een toeleveringsketen te identificeren. Hotspots zijn gebieden met een hoge milieu-impact, bijvoorbeeld door materiaal- of energieverbruik, die duidelijk zichtbaar zijn in de LCA-resultaten. De informatie kan toekomstige beslissingen over efficiëntere alternatieven ondersteunen, resulterend in directe of langetermijnkostenbesparingen. Inzicht in de levenscyclusimpact van producten en diensten kan ook helpen bij het stellen van impactreductiedoelen.
Een LCA is een essentieel onderdeel van elke duurzaamheidsstrategie en ondersteunt diverse berekeningen, waaronder:
- CO2-voetafdruk (CF)
- Milieuproductverklaring (EPD)
- Product-milieuvoetafdruk (PEF)
- Eco-efficiëntieanalyse (EEA)
De resultaten van een LCA kunnen op verschillende manieren worden gebruikt, bijvoorbeeld voor:
- Het rapporteren van de milieu-impact van je product aan stakeholders via een rapport of brochure.
- Ondersteuning van je marketingafdeling door het verstrekken van nuttige milieu-informatie die de waardepropositie van je product versterkt.
- Het identificeren van hotspots in de waardeketen van een product.
- Ondersteuning van toekomstige verbeteringen in productontwerp.
- Ondersteuning van een onderbouwde milieuclaim (bijvoorbeeld een EPD of zelfverklaarde claim).
Een LCA zorgt voor een betrouwbare onderbouwing van de duurzaamheidsinspanningen van je bedrijf en je kunt er duidelijk mee tonen hoe jouw acties de duurzaamheid van je productportfolio verbeteren.
LCA-standaarden: ISO 14040 en ISO 14044
De standaarden voor het opstellen van een LCA zijn:
- ISO 14040 – omvat de LCA-principes en het kader.
- ISO 14044 – specificeert de gedetailleerde eisen en richtlijnen voor het uitvoeren van een LCA.
Omdat het volgen van de standaarden de LCA-resultaten betrouwbaar maken, kunnen bedrijven de informatie met zekerheid meenemen bij het vaststellen van doelen voor energie-efficiëntie of emissiereductie. Dit wordt verder versterkt door de LCA resultaten te laten beoordelen door een onafhankelijke derde partij. Hierdoor kunnen ze vergeleken worden met andere studies en is zeker dat de resultaten een nauwkeurig beeld geven van de milieu-impact. Het zijn deze standaarden, ISO 14040 en ISO 14044, die naleving garanderen.
Doel en scope van een LCA
Het doel en de scope van een LCA bepalen de doelstelling en afbakening van de LCA-studie. Een duidelijk doel, waarin de opzet, de doelgroep en de toepassing worden beschreven, zorgt ervoor dat de studie voldoet aan de verwachtingen en eisen die beoogd zijn.
De scope van de studie definieert de systeemgrenzen en bepaalt welke levenscyclusfasen worden beoordeeld. Het is gebruikelijk dat een LCA alle fasen van de levenscyclus omvat. In sommige gevallen kan een LCA echter gericht zijn op de meest relevante fasen. De meest gebruikte termen om aan te geven welke fasen in een LCA zijn opgenomen, zijn:
- Cradle-to-gate: Een LCA die alle fasen van de levenscyclus omvat, van de winning en levering van grondstoffen tot de productie (tot aan de fabriekspoort) van het product. Cradle-to-gate-studies worden vaak gebruikt voor halffabricaten (of materialen). De LCA-resultaten kunnen worden samengevoegd om de impact van samengestelde en eindproducten te berekenen.
- Cradle-to-grave: Een LCA die alle fasen van de levenscyclus omvat, van de winning en levering van grondstoffen tot de afvalverwerking aan het einde van de levensduur (inclusief productie, transport naar consumenten, gebruik van het product, transport naar afvalverwerkingslocaties, enz.)
Meest voorkomende typen LCA
Afhankelijk van de scope van de studie en het beoogde gebruik (bijvoorbeeld interne vs. externe communicatie), kan het detailniveau van een LCA verschillen, ook al is er volgens de LCA-kaders en ISO 14040/14044 standaarden formeel geen onderscheid tussen de LCA-typen. In de praktijk kunnen LCA’s worden ingedeeld op basis van hun detailniveau, variërend van een globale screening tot een volledige diepgaande analyse.
Een screening-LCA geeft een globaal overzicht van de belangrijkste effecten of “hotspots” in de verschillende fasen van de productlevenscyclus. Het biedt voldoende milieu-inzichten om de belangrijkste oorzaken van hoge impact binnen de waardeketen te identificeren en te begrijpen, evenals de aspecten die diepgaander onderzoek vereisen.
Screening-LCA’s zijn nuttig voor een organisatie om de ecologische voetafdruk van de producten te evalueren. Een screeningstudie wordt gebruikt om kansen voor milieu-impactreductie binnen de waardeketen te identificeren, en dient om milieukennis over een product te verkrijgen en daarmee ecodesign te ondersteunen. Ze worden ook gebruikt voor interne communicatie en voor het delen van milieu-informatie met zakenpartners.
Deze LCA is gedetailleerder dan een screeningstudie en biedt een volledige analyse van het product. Meestal voldoet dit type LCA aan ISO 14040/44 en kan een beoordeling door een derde partij bevatten.
Diepgaande LCA’s zijn nuttig voor een organisatie om extern (B2B, B2C) de milieu-impact te communiceren en voor het doen van milieuverklaringen of -claims over producten, bijvoorbeeld ISO type III-milieuclaims zoals EPD’s. Bovendien kunnen diepgaande LCA’s worden gebruikt om producten met elkaar te vergelijken die dezelfde functie hebben.
Wanneer een diepgaande LCA wordt uitgevoerd met als doel om publiekelijk te claimen dat het eigen product milieuvriendelijker is dan dat van een concurrent, is volgens de ISO-standaarden een vergelijkende LCA verplicht. Vergelijkende LCA’s hebben aanvullende eisen om volledige vergelijkbaarheid van producten te garanderen en moeten voorzien zijn van een kritische beoordeling door een externe beoordelingscommissie.
Belangrijkste stappen bij het uitvoeren van een LCA
Het uitvoeren van een LCA omvat een aantal vaste stappen. Het detailniveau en de mate van inspanning per stap hangen af van de vereiste nauwkeurigheid en het beoogde gebruik van de resultaten. Ecomatters heeft een lange staat van dienst in het ondersteunen van bedrijven met LCA-projecten, zie onze case studies. Wij kunnen je adviseren en begeleiden bij het LCA-proces of de volledige analyse voor je uitvoeren.
Ons LCA-proces volgt doorgaans de volgende vijf stappen:
Ecomatters ondersteuning
Bij Ecomatters hebben we meer dan 10 jaar ervaring met Levenscyclusdenken en het uitvoeren van LCA studies. We gebruiken de methodes die het beste bij jouw behoeften passen en kunnen helpen bij het opstellen van productclaims en milieuproductverklaringen. We volgen de ISO 14040 en ISO 14044 richtlijnen en zijn vertrouwd met de verschillende LCA-softwarepakketten, zoals GaBi en SimaPro.
Levenscyclusanalyse is een cruciale stap in de ontwikkeling van een solide duurzaamheidsstrategie, en Ecomatters kan je daarbij begeleiden. Plan een gesprek met een van onze experts of neem contact op om te zien hoe we effectieve duurzame strategieën voor je bedrijf kunnen helpen ontwikkelen.
LCA diensten
Onze experts
Max Sonnen
Brienne Wiersema
Bel met onze consultant
Wil je meer weten over hoe wij kunnen helpen? Neem contact met ons op!
