Activity-Based vs Spend-Based: een Scope 3-berekeningsmethode kiezen

Het berekenen van je Scope 1-, 2- en 3-broeikasgas (GHG) emissies is een essentiële stap om inzicht te krijgen in de milieu-impact en duurzaamheidsprestaties van je bedrijf. De resultaten helpen bij het uitwerken van je emissiereductiestrategie  en het bedenken van bijpassende reductiemaatregelen. Daarnaast is de berekening relevant voor rapportage binnen kaders zoals de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en voor het stellen van doelen binnen het Science Based Targets Initiative (SBTi).

De theorie achter het GHG Protocol voor het berekenen van je Scope 1-, 2- en 3-emissies is eenvoudig: vermenigvuldig de hoeveelheid van een activiteit met de bijbehorende emissiefactor.

Omdat Scope 1- en 2-emissies onder je directe controle vallen, zijn de benodigde gegevens meestal beschikbaar via interne systemen. Scope 3 is complexer omdat het gaat om het identificeren en verzamelen van data van upstream- en downstreamactiviteiten in de waardeketen die buiten je directe controle vallen. Ook is het belangrijk om emissies toe te wijzen aan de juiste Scope 3-categorie (15 in totaal).

Er zijn twee hoofdmethoden om Scope 3-emissies te berekenen: de activity-based en de spend-based benadering. De keuze voor een methode hangt af van de beschikbaarheid van gegevens en het type waardeketenactiviteit. Beide methoden zijn in overeenstemming met het GHG Protocol, maar verschillen in databehoefte en geschiktheid voor de 15 Scope 3-categorieën.

De activity-based benadering berekent emissies op basis van de werkelijke activiteiten of processen in de waardeketen. Het is een gedetailleerde methode die uitgebreide dataverzameling vereist van alle activiteiten in je waardeketen. Dit kan bijvoorbeeld omvatten:

• De hoeveelheid ingekochte grondstoffen
• Up- en downstream transportmiddelen en -afstanden
• Afvalstromen en -verwerking
• De eindelevensfase van je verkochte product(en).

De aanpak geeft een zeer gedetailleerd overzicht van de bronnen van Scope 3-emissies en biedt diepgaand inzicht in de milieu-impact van je waardeketen. Omdat dit een nauwkeurige methode is, is hij geschikt voor industrieën of bedrijven met complexe waardeketens.

De uitdaging van de activity-based benadering zit in het verzamelen van alle relevante datapunten in de waardeketen, maar als de gegevens zijn verzameld en de emissies berekend dan is het resultaat zeer accuraat.

De spend-based benadering berekent emissies op basis van financiële uitgaven aan goederen of diensten, in plaats van op basis van specifieke activiteiten. Het maakt dataverzameling gemakkelijker, omdat deze gegevens meestal beschikbaar zijn via interne inkoop- of leverancierssystemen. Deze aanpak is nuttig wanneer activity-based gegevens moeilijk of onmogelijk te verkrijgen zijn van leveranciers.

Het resultaat van een spend-based Scope 3-berekening geeft een globaal overzicht van je emissies, wat nuttig is om milieu-hotspots te identificeren.

Bij deze benadering zijn er drie aandachtspunten rond de emissiefactoren die je in gedachten moet houden:

1. De emissiefactoren zijn gebaseerd op marktgemiddelden. Het resultaat van de berekening zal niet de specifieke kenmerken van je producten of bedrijf weerspiegelen.
2. De spend-based emissiefactoren zijn onderhevig aan inflatie en wisselkoersen. Dit maakt het ingewikkelder als je leveranciers hebt uit verschillende landen met uiteenlopende valuta en inflatiepercentages.
3. Als prijzen stijgen doordat je leveranciers hun prijzen verhogen (los van inflatie), stijgen je uitgaven, wat resulteert in hogere emissies. Het omgekeerde geldt ook: als je een leverancier vindt die een lagere prijs biedt, zal op papier je milieu-impact verminderen, terwijl de werkelijke impact van je product niet is veranderd, wanneer alle andere factoren gelijk zijn gebleven.

In de tabel hieronder staan de belangrijkste verschillen tussen de activity-based en spend-based benadering bij het berekenen van Scope 3-emissies.

Activity-based berekeningen vragen over het algemeen meer tijd en budget, maar leveren een nauwkeurigere emissieberekening op. Spend-based berekeningen zijn sneller en nuttig voor een eerste beoordeling van je milieu-hotspots.

Een belangrijke overweging tussen de methoden is de inspanning die dataverzameling vergt. Bij de spend-based benadering zijn de gegevens intern beschikbaar via inkoop- of leverancierssystemen. Bij de activity-based benadering is samenwerking met partners in de waardeketen nodig om relevante gegevens te verkrijgen. Dit levert nauwkeurigere gegevens op, maar kost je meer tijd en inspanning. Als je Scope 3-emissies nauwkeurig wilt berekenen, maar merkt dat activity-based data moeilijk te verkrijgen zijn, staat het GHG Protocol toe om de methoden te combineren.

Bij het combineren van beide methoden behoor je voor elke materiële Scope 3-categorie de meest geschikte rekenmethode te kiezen. Sommige categorieën kunnen met zowel een activity- als spend-base benadering worden beoordeeld, voor andere categorieën is slechts één specifieke methode toepasbaar.

Zowel activity-based als spend-based methoden maken correcte Scope 3-rapportage mogelijk, maar je keuze hangt af van de specifieke behoeften, beschikbare data, middelen en doelstellingen van je bedrijf. Activity-based berekeningen bieden een gedetailleerd en nauwkeurig beeld, terwijl spend-based berekeningen een vereenvoudigde en indirecte schatting geven.

Veel bedrijven combineren beide methoden om een compleet beeld te krijgen van hun milieu-impact zodat ze gefundeerde keuzes kunnen maken bij het verkleinen van hun CO₂-voetafdruk over de hele waardeketen.

Heb je vragen of wil je in gesprek over de praktische uitvoering van Scope 3-berekeningen? Ecomatters helpt je graag en staat open voor een duurzame samenwerking. Neem contact met ons op voor meer informatie.  Neem contact  met ons op voor meer informatie.